Dier en voedsel
Dieren maken op verschillende manieren onderdeel uit van het leven van mensen. Wat voor de een vanzelfsprekend is, roept voor de ander vragen en emoties op. Ook als het gaat om het eten van vlees en het gebruik van dierlijke producten zoals wol, zuivel en eieren. Maar als je vlees eet, is het volgens ons ook van belang om te zien waar dat vandaan komt. Want de keuzes die je maakt met betrekking tot voedsel hebben invloed op het leven van een dier, het klimaat en de biodiversiteit.
Dierwaardige veehouderij
Iedere diersoort is aangepast aan een bepaalde manier van leven en heeft behoeften die passen bij de eigen soort. Zo is een varken een sociaal dier dat leeft van een divers dieet. Het zijn slimme, nieuwsgierige dieren, die graag bezig zijn. Geiten zoeken het hogerop en klimmen graag. Koeien vormen hechte vriendschappen. Door goed te kijken naar de behoeften van een dier kun je ze bieden wat nodig is.
De huidige veehouderij
Voor de tweede wereldoorlog waren er in Nederland veel meer boeren dan nu. Boerderijen waren kleiner en het was vaak een gemengd bedrijf met zowel akkerbouw als veeteelt. Na de oorlog was er behoefte aan veel voedsel en werd er massaal ingezet op grote, efficiënte en gespecialiseerde boerderijen. Dat daaraan nadelen zitten voor de natuur, het klimaat en dierenwelzijn wordt steeds duidelijker. De inzichten in de behoeften van diersoorten komen vaak niet overeen met de manier waarop dieren op grote gespecialiseerde boerderijen worden gehouden. Soms is er door een kleine ingreep veel winst te behalen, maar een echt dierwaardig systeem vraagt om grotere veranderingen.
Omslag
Het bewustzijn dat de huidige manier van veeteelt onhoudbaar is, wordt steeds breder gedragen. Maar hoe je beter kan zorgen voor de natuur, de dieren en het klimaat, én voldoende gezond voedsel kan produceren is een groot vraagstuk. Voor de omslag naar een duurzame en dierwaardige veeteelt is het belangrijk om kennis te hebben over de behoeften van dieren op de plekken waar dieren leven. Dat moet ook passen bij wat in de praktijk werkt. Daarbij zijn koplopers onmisbaar: boeren die als pioniers uitproberen wat er anders kan, die met de natuur meewerken en rekening houden met de aard van hun vee.
De dieren bij Utrecht Natuurlijk
Bij Utrecht Natuurlijk zijn we er voor alle Utrechters en willen we iedereen helpen om, groot of klein, een stap te zetten naar een stad waarin we meer samenleven met de natuur. De omslag naar een meer plantaardig dieet zien we als noodzakelijk. Tegelijkertijd zien we kansen om het dierlijke voedsel dat we eten duurzamer te maken, met meer aandacht voor de biodiversiteit, het klimaat en dierenwelzijn. Een deel van de landbouwhuisdieren die op onze locaties wonen, wordt geslacht. Het vlees brengen we deels terug op onze stadsboerderijen. Zo proberen we de connectie met ons voedsel te herstellen. We maken zichtbaar dat aan een stukje vlees op je bord, het leven van een dier vooraf is gegaan.
Varkens dichtbij
Onze stadsboerderijen zijn educatiecentra voor natuur- en duurzaamheid, ook op het gebied van de omgang met dieren. Daarom laten we op onze stadsboerderijen zien hoe een dierwaardige veehouderij eruit kan zien. Een voorbeeld hiervan is onze samenwerking met RAUWR, waarbij we een duurzame pionier in de transitie naar een toekomstbestendige landbouw een plek op onze boerderijen bieden. We brengen het varken, dat als productiedier normaal een onzichtbaar bestaan leidt, dicht bij onze bezoekers. We bieden een alternatief voor grootschaligheid en gaan bij het houden van de de varkens uit van de behoeften van het dier. Het contrast met de reguliere grootschalige houderij is groot. Op de website van de dierenbescherming staan de criteria waaraan reguliere varkenshouders moeten voldoen.
RAUWR gaat voor nog meer impact dan de eisen van het ‘beter leven’ keurmerk van de dierenbescherming en zoekt actief naar samenwerkingspartners die dezelfde waarden delen. De varkens van RAUWR worden geboren op Landgoed Rustenburg, landgoed Zuylenstein en enkele partnerlocaties. De biggen worden buiten geboren, in schuilhutten en blijven acht tot tien weken bij hun moeder. Met het eigen transport gaan de biggen naar één van de 35 locaties door het land. Waaronder de locaties van Utrecht Natuurlijk, maar ook naar andere locaties. De varkens werken mee aan natuurherstel, door ongewenste exoten weg te eten. Of ze eten oogstresten van een akker en helpen daarmee de grond los te werken voor er groenten op geteelt worden. Altijd in het zicht van het publiek. Het voer is circulair en wordt aangevuld met geredde reststromen uit de voedingsketen. Er is dus geen extra landbouwgrond nodig. Na ongeveer tien maanden worden de varkens geslacht. Het transport gebeurt rustig en gecontroleerd, door de medewerkers van RAUWR zelf. Het slachten vindt plaats bij kleinschalig en gespecialiseerd Slachthuis Willems in Druten.
Bij Utrecht Natuurlijk realiseren we ons dat het houden en slachten van dieren vragen oproept. Die vragen zijn belangrijk en leven ook binnen onze organisatie. Juist daarom vinden wij het belangrijk om onze bezoekers inzicht te geven in de manier waarop voedsel wordt geproduceerd. Welke keuzes daarbij worden gemaakt en welke gevolgen die hebben voor het dier, de mens en de natuur. We geloven dat kennis, ontmoeting en gesprek kunnen helpen om bewustere keuzes te maken rondom voedsel en consumptie.
En jij?
Welke keuzes maak jij? Kies je voor een beter leven of is vooral de prijs van vlees en ei van belang? Kies je af en toe bewust voor kleinere porties of een dagje zonder vlees? Zou je je eigen kip slachten? Kies je voor een anoniem dier, of juist een dier dat je kende en waarvan je weet dat het een dierwaardig leven had?
Vanaf 2027 proberen we Utrechters in dialoog te brengen rond het thema dier en voedsel. Nieuwsgierig naar ons toekomstige programma? Houd onze activiteitenkalender in de gaten.