HomeBodemleven

Bodemleven: de basis van een gezonde stad

Onder onze voeten leeft een verborgen wereld die onmisbaar is voor een groene en veerkrachtige stad. In de bodem werken regenwormen, insecten, schimmels en miljoenen micro-organismen samen aan het afbreken van plantenresten, het vrijmaken van voedingsstoffen en het verbeteren van de bodemstructuur.

Een gezonde bodem zorgt voor sterke planten, meer biodiversiteit en een betere opvang van regenwater bij piekbuien. In tijden van droogte helpt een levende bodem juist om water langer vast te houden. Zo vormt bodemleven letterlijk het fundament van een klimaatbestendig Utrecht.

Doe mee met het bodemonderzoek Tips voor een gezonde bodem

Ontdek het bodemleven in Utrecht

Bij Utrecht Natuurlijk maken we het leven onder de grond zichtbaar en beleefbaar. Met workshops, lessen, onderzoek en doe-activiteiten kun je zelf ontdekken hoe het met jouw bodem gaat. Of dat nu in je tuin, op je balkon, op een schoolplein of op een groen dak is.

Ga mee op ontdekkingstocht, leer hoe je jouw bodem gezonder maakt en ervaar hoe bijzonder de wereld onder je voeten is.

Wat is bodemleven?

De wereld onder je voeten

Bodemleven bestaat uit alle organismen die in de bodem leven. Denk aan wormen, insectenlarven, mijten en schimmels, maar ook aan bacteriën die organisch materiaal afbreken. Samen vormen zij een slim en samenwerkend ecosysteem.

Waarom bodemleven zo belangrijk is

Een levende bodem:

  • breekt bladeren en plantenresten af tot voeding
  • maakt voedingsstoffen beschikbaar voor planten
  • verbetert de bodemstructuur
  • helpt water vasthouden bij droogte
  • zorgt voor waterafvoer bij hevige regen

Kortom: zonder gezond bodemleven geen gezonde tuin of stad.

Worm op een hand met zand

Onderzoek je eigen bodem

Bodemonderzoek met je Onderbroek

In 2024 riepen we inwoners van Utrecht voor het eerst op om mee te doen aan Bodemonderzoek met je Onderbroek. Het idee is simpel én verrassend effectief: begraaf een witte, 100% katoenen onderbroek in je tuin en graaf deze na ongeveer twee maanden weer op. Zo ontdek je op een speelse manier hoe actief het bodemleven is en ervaar je letterlijk de kringloop van de natuur.

Is de onderbroek grotendeels verdwenen? Dan hebben bodembeestjes en micro-organismen hun werk goed gedaan en is je bodem waarschijnlijk gezond. Blijft er nog veel stof over, dan kan je bodem extra aandacht gebruiken.

Ook in 2026 kun je weer meedoen! Van 5 tot en met 30 april zijn de onderzoekspakketten voor €7,50 te koop in onze boerderijcafés op Eilandsteede, Griftsteede en Koppelsteede en bij de oogstkraam op Steede Hoge Woerd. In het pakket vind je een speciale onderbroek, een bodemdierenzoekkaart, een plantensteker en uitleg over de bodem. Na twee maanden graaf je de onderbroek weer op. Wat je dan aantreft, vertelt alles over de gezondheid van jouw bodem.

Tijdens de Lentefeesten op 4, 6 en 18 april zijn ze voor €5,- te koop. Op deze dagen kun je ook meedoen aan een workshop waarin je je eigen onderbroek maakt van bloemenpapier en meer leert over het bodemleven. Voor wie verder de diepte in wil: op zaterdag 25 april organiseert Utrecht Natuurlijk een moestuinles over bodemleven.

Registreer je onderbroek

Doe je mee? Koop een onderzoekspakket, begraaf de onderbroek en registreer je hier! Dan begeleiden we je stap voor stap door je eigen onderzoek.

"*" geeft vereiste velden aan

Stap 1 van 2

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Voor- en achternaam*
E-mailadres*

Uitlegvideo

Bekijk de uitlegvideo over het onderzoeken van je bodem en het bodemleven.

Speel video af
Sla slider element over

De bodem een handje helpen

Zo verbeter je jouw bodem

Zo verbeter je jouw bodem

Elke bodem is anders. Of je nu te maken hebt met zware klei, droge zandgrond of nieuwe grond bij een nieuwbouwhuis: met een paar eenvoudige stappen kun je het bodemleven stimuleren.

Enkele vuistregels

  • Spit zo min mogelijk. Laat het bodemleven het werk doen.
  • Voeg organisch materiaal toe, zoals compost of bladeren.
  • Bedek de bodem met planten of mulch om uitdroging te voorkomen.

Specifieke tips

  • Zware kleigrond? Werk aan betere afwatering, bijvoorbeeld met kalk of zand.
  • Zandgrond? Composteren is het toverwoord. Organisch materiaal helpt water en voedingsstoffen vast te houden.

Tijdens onze workshops en lezingen leer je nog meer over hoe je jouw bodem gezond en veerkrachtig maakt.

Zelf aan de slag

Wil je zelf het onderbroekenexperiment uitvoeren? Gebruik dan altijd een witte, 100% katoenen onderbroek, zodat er geen schadelijke stoffen in de bodem terechtkomen.

Je kunt daarnaast zelfstandig bodemdieren tellen, een composthoekje beginnen of kleine proefjes doen om de structuur van je bodem te testen. Zo word je vanzelf een echte bodemonderzoeker.

Doe mee met de Bodemdierendagen

Tijdens de jaarlijkse Bodemdierendagen in september kun je meehelpen om het bodemleven in kaart te brengen. Door bodemdieren te tellen in je tuin, op je schoolplein of op je groene dak, draag je bij aan landelijk onderzoek naar de kwaliteit van onze bodem in dorpen en steden.

Download de zoekkaart Opent in een nieuwe tab:

Trek je handschoenen aan en ga op ontdekkingstocht.

Activiteiten en verdieping

Wil je nog meer leren over de bodem en het bodemleven? We organiseren regelmatig workshops, lezingen en andere activiteiten over de bodem.

Binnenkort op de planning: een moestuinles over bodemleven op zaterdag 25 april 2026.

Houd onze activiteitenkalender in de gaten voor nieuwe activiteiten en workshops.

Online bodemcursus

Wil je meer leren? Volg dan de e-learning Onder het Maaiveld van IVN. In deze online cursus ontdek je wat er onder de grond groeit, kruipt en krioelt, en hoe jij het bodemleven in je eigen omgeving kunt helpen.

micro afbeelding van een paddenstoel te zien vanaf de onderkant