Gierzwaluw030

De gierzwaluwen zijn weer in Utrecht! Gierzwaluwen vliegen helemaal vanuit midden- en zuidelijk Afrika naar Nederland om hier in onze stad te broeden en hun jongen groot te brengen. Gierzwaluwen broeden onder dakranden, dakpannen, loodslabben en boeidelen van huizen. Ze keren elk jaar naar dezelfde broedplek terug. Utrecht Natuurlijk werkt samen met een grote groep enthousiaste vrijwilligers om zoveel mogelijk van die nesten in kaart te brengen. Zo kunnen we die nesten beschermen bij verbouwingen of renovaties. Dat is belangrijk, want het aantal gierzwaluwen gaat al lang hard achteruit. Gierzwaluwen zijn een beschermde inheemse diersoort. Omdat ze ieder jaar naar precies hetzelfde plekje in onze gebouwen terugkomen om te broeden, zijn ook hun nesten jaarrond beschermd. Op de website van Vogelbescherming Nederland lees je meer over gierzwaluwen.

Wat kun je zelf doen om de gierzwaluw te behouden in Utrecht?

  • Heb je een nest ontdekt? Meld de locatie op www.waarneming.nl.
  • Word gierzwaluw-vrijwilliger bij Utrecht Natuurlijk. Je krijgt een training hoe je nesten herkent, je waarnemingen worden actief gedeeld met de gemeente Utrecht en je bent onderdeel van een enthousiaste groep vrijwilligers die tussen juni en augustus nesten in kaart brengt in Utrecht. Het is onze ambitie om alle nestplaatsen in de gemeente Utrecht in kaart te brengen. Wil je hier meer over weten? Neem contact op met Astrid van den Broek, natuuradviseur bij Utrecht Natuurlijk: bel 06-39006852 of e-mail naar astrid.van.den.broek [at] utrechtnatuurlijk.nl.
  • Ga je je woning renoveren, isoleren of een dakkapel plaatsen? Doe dit in de periode van september tot april om zeker te weten dat je geen broedende vogels verstoort. Heb je gierzwaluwnesten in je huis? Zorg ervoor dat de nesten toegankelijk blijven na renovatie. Kan dat niet? Dan ben je verplicht om zogeheten mitigerende maatregelen te nemen: je moet dan vervangende nestkasten ophangen of neststenen plaatsen. Lees hier meer over in het Kennisdocument gierzwaluwen van Bij12.

Het leven van een gierzwaluw

Mei

De gierzwaluw gaat terug naar de plek waar hij eerder gebroed heeft. Paren doen ze in de lucht. Ze leggen 2 of 3 eieren. De ouders broeden om de beurt. De broedperiode is de enige keer dat de gierzwaluw grond onder zijn pootjes heeft!

Juni

De jongen worden geboren in Utrecht. De ouders vangen insecten en bewaren deze in hun keelzak voor de jongen. Bij slecht weer moeten ze honderden kilometers vliegen om voedsel te halen. Ze laten hun jongen dan achter. Gelukkig kunnen de jongen tot zes dagen zonder voer door hun energieverbruik te verlagen.

Eind juli

De jongen vliegen uit. Kort daarna begint de vlucht terug naar Afrika. Dit is 5000 tot 7000 km. Ze vliegen circa 650 km per dag. Komende twee jaar brengt het jong in de lucht door!

Eind september / oktober

Aankomst in Afrika. Hier verwisselen de gierzwaluwen de veren. Dit doen ze ook in de lucht en kost veel energie. De rui van de jongen is na 1,5 jaar voltooid.

Eind februari / maart

Vlucht naar het noorden.

Eind april

Gierzwaluwen terug in Utrecht.

Mei

1e jaar: het jong van afgelopen jaar broedt dit eerste jaar nog niet, hij of zij vliegt gierend rond met de andere gierzwaluwen. Ze brengen zo potentiele nestplekken in kaart voor volgend jaar. 2e jaar: de gierzwaluw zoekt weer een broedplek.

Kenmerken van de gierzwaluw

  • In de lucht lijken het zwarte ankertjes met een gevorkte staart
  • Bruin/zwart met een lichte keelvlek
  • Korte pootjes en grote vleugels
  • Op een mooie zomerdag scheren ze door de lucht. Ze zijn vooral in de ochtend en avond actief.
  • Ze maken een gierend geluid

Wist je dat…

  • Een gierzwaluw gemiddeld maar 6/7 jaar wordt (en dus elk jaar belangrijk is voor de voortplanting)
  • Een gierzwaluwfamilie wel 20.000 insecten op een dag eet? Een betere insectenbestrijding bestaat er niet!