Wat is BAT030?

Bat030 is een verzamelterm voor verschillende onderzoeken naar vleermuizen in Utrecht door Utrechters. Bat030 is in 2014 ontstaan vanuit de wens van de gemeente Utrecht om de verspreiding van de gewone dwergvleermuis van de stad Utrecht in kaart te brengen. In de loop der jaren zijn meerdere onderzoeken met vrijwilligers onder de vlag van Bat030 gebundeld. Sinds 2018 is de projectleiding van Bat030 ondergebracht bij Utrecht Natuurlijk.

We onderzoeken op dit moment: de verspreiding van vleermuissoorten (VleerMUS), de locaties van kraamgroepen van gewone dwergvleermuizen en laatvliegers en de bezetting van vleermuiskasten.

Vind je het leuk om betrokken te zijn bij deze onderzoeken? Je bent van harte welkom. Hieronder vind je meer informatie per project, een overzicht van alle Bat030-activiteiten die dit jaar plaatsvinden (de Bat030-kalender) en kun je je aanmelden als vrijwilliger voor Bat030. Eén voordeel is in ieder geval dat vleermuizen net als mensen van mooi weer houden, dus als vrijwilliger ga je alleen op mooie (zomer)avonden op onderzoek uit!

Wil je alvast meer leren over vleermuizen? Neem dan eens een kijkje op de pagina vleermuis.net van de Vleermuiswerkgroep Nederland.

Recent is er veel in het nieuws geweest over de relatie tussen COVID-19 en vleermuizen. Wil je hier meer over weten? De Zoogdiervereniging heeft veel informatie op haar website verzameld.

Onderzoeken

De kraamtijd van vleermuizen is van 15 mei tot 15 juli. In die periode komen de vrouwtjes samen in kraamgroepen waar de vleermuisjongen geboren en gezoogd worden. Het onderzoek naar kraamgroepen is in twee stappen opgedeeld: in de eerste stap zoeken professionele ecologen rond zonsopgang naar de exacte locaties van kraamgroepen van de gewone dwergvleermuis in Utrecht door te kijken waar de vleermuizen zwermgedrag vertonen. Zodra die locaties in de ochtend gevonden zijn, controleren vrijwilligers in de tweede stap diezelfde avond uit hoeveel vleermuizen de kraamgroep bestaat met behulp van batdetectors. Vrijwilligers onderzoeken het aantal uitvliegende vleermuizen (een zogeheten uitvliegtelling), zodat we precies weten hoe groot zo’n groep is. Als vrijwilliger kun je helpen bij de uitvliegtellingen; je bent dan minimaal 1 avond bij mooi weer rond zonsondergang op pad met een klein groepje mede-vrijwilligers en altijd onder leiding van een coördinator. De uitvliegtellingen duren gemiddeld één tot twee uur. Op de BAT030-agenda is te zien welke avonden je als vrijwilliger dit jaar kunt helpen bij de uitvliegtellingen van de gewone dwergvleermuis.

In verband met de ontwikkelingen rondom COVID-19 zullen we pas laat in het kraamseizoen beginnen met onderzoeken en wellicht dat we rekening moeten houden met kleinere groepsgrootte tijdens uitvliegtelling.

Gewone dwergvleermuis

Daarnaast zijn we de afgelopen jaren ook op mooie avonden opzoek gegaan naar de exacte locatie van kraamgroepen van laatvliegers  in Utrecht. We hebben twee kraamgroepen van de laatvlieger op het oog, namelijk bij het Wilhelminapark en bij de Parel van Zuilen. Omdat de ecologie van de laatvlieger erg complex is en we daar eigenlijk nog te weinig vanaf weten, zijn we bezig om een nieuw onderzoek naar deze twee potentiële kraamgroepen van de laatvlieger op te zetten. Deze hopen we in de zomer van 2021 uit te kunnen voeren. Dat betekent dat we in de zomer van 2020 geen onderzoek zullen doen naar de kraamgroepen van laatvliegers in Utrecht.

Om een trend van de vleermuisactiviteit in Utrecht te meten, fietsen we al sinds 2015 vaste routes door de stad met een batlogger. Deze vaste routes liggen verspreid door bijna alle wijken van Utrecht. Iedere individuele route moet ieder jaar 3 keer gefietst worden tussen 1 augustus en 15 september. Een batlogger neemt alle vleermuisgeluiden die je onderweg tegenkomt automatisch op. Als vrijwilliger fiets je op mooie zomeravonden een route van ongeveer een uur met een batlogger op een zo constant mogelijke snelheid (10km/u).

Vanaf eind september kan je als vrijwilliger de routes leren analyseren met het programma Batexplorer, waarbij je de opgenomen geluiden op soortniveau leert herkennen. Dus als vrijwilliger kan je of op een mooie zomeravond een route door Utrecht fietsen, of helpen met het analyseren van de gegevens, of natuurlijk beide! Als je gaat fietsen is het wel handig als je een fiets hebt die niet zoveel lawaai maakt, anders wordt er naast vleermuisgeluiden ook erg veel piepjes en kraakjes opgenomen door de batlogger.

Open kasten
In diverse parken in Utrecht hangen (open) vleermuiskasten. In een aantal gebieden zijn er vrijwilligers die de open kasten regelmatig op bewoning controleren, in andere gebieden helemaal niet. Als vrijwilliger controleer je de open kasten overdag door er met een zaklamp in te schijnen. Je krijgt hierover een instructie in het veld en leert welke soorten je tegen kunt komen en hoe je ze kunt onderscheiden.


In verband met de ontwikkelingen rondom COVID-19 is de veldinstructie voor het voorjaar van 2020 opgeschort. Ter vervanging van de veldinstructie maken we een filmpje met een korte instructie voor vrijwilligers.

Gesloten kasten
In de nazomer controleren we op een aantal weekenddagen (vrijdag en zaterdag) de dichte kasten en maken we deze gelijk schoon. Per dag hebben we hier minimaal 4 vrijwilligers voor nodig en een expert, die de bevoegdheid heeft om vleermuizen te mogen vasthouden. Een kans om vleermuizen van heel dichtbij te zien!

We houden de ontwikkelingen rondom COVID-19 in de gaten; wellicht moeten we de vorm van deze kastencontrole aanpassen of moeten we met een kleiner groepje op pad.

Kom ook in actie

Lijkt het je leuk om betrokken te zijn bij één of meerdere van deze onderzoeken naar vleermuizen in Utrecht? Of wil je meer informatie? Neem dan contact op met de projectgroep van BAT030 via onderstaand formulier.

Contactgegevens

Heb je overige vragen? Neem contact op met de projectgroep van BAT030 via bat030@utrechtnatuurlijk.nl.

Nieuws