Pollinations

Artistieke kennismaking met de zintuigen van bijen

Vanaf 21 april 2024 landt er op Steede Hoge Woerd een prachtig nieuw cultuur- en kunstprogramma, geïnspireerd op bijen. Vier kunstenaars (uit Vlaanderen en Nederland) plaatsen rondom de Bee Embassy nieuwe kunstwerken. Elk kunstwerk viert de zintuigen van bijen. De kunstenaars zijn: kunstenaarsduo Driessens en Verstappen, Annemarie Maes, Peter De Cupere en Robin Koek. Hun werken laten ons verwonderen over de overeenkomsten en verschillen tussen de menselijke en de dierlijke waarneming van de omgeving.

De onthulling van deze nieuwe kunstwerken is zondag 21 april 2024 op het terrein van Steede Hoge Woerd. Steede Hoge Woerd is onderdeel van het Castellum Hoge Woerd. Meer informatie en programma van de middag volgt nog.

Kracht van de verbeelding

We kunnen er niet omheen. De Verenigde Naties hebben in 2021 een ‘code red for humanity’ uitgeroepen. Klimaatopwarming en uitputting van land- en grondstoffen hebben hun effect op de biodiversiteit. Op de biodiversiteitstop COP15 in Montreal werden ambitieuze plannen uitgerold om dertig procent van de landmassa te beschermen en natuur weer de ruimte te geven.

Honingbijen, solitaire bijen en insectenpopulaties zijn massaal in verval. Sommige wetenschappers spreken zelfs van een insectenapocalyps. En dat is niet zonder risico voor de mens. Zonder bijen en bestuivers valt onze landbouw in elkaar. 

Het Pollinations programma werkt niet aan een verdere paniekaanval, maar we gaan uit van de kracht van de verbeelding om deze crisis aan te pakken. Want, zoals filosoof Philipp Blom zegt: “het is te laat voor pessimisme”. Verbeelding is in staat om niet alleen de recepten waarmee deze crisis is veroorzaakt te helpen omgooien, maar ook om nieuwe ingrediënten aan te brengen.

Voedsel, verwildering en economie

Bijen, borden en planten in het ontwerp van de Bee Embassy verbeelden de rol van de bijenbestuiving. Zonder bestuiving geen groenten, fruit, koffie, etc… Kortom, geen landbouw en flinke klappen voor de economie. Anderzijds zorgt verwildering en biodiversiteit  voor verrassende scenario’s, de kunst van het loslaten, verbinding met niet-menselijke actoren, troost in het hectische leven en draagt het bij aan veerkrachtige ecosystemen en samenleving.

Materieel en natuurlijk erfgoed op het Castellum Hoge Woerd

De borden van de Bee Embassy leggen alvast de link met de archeologische betekenis van het Castellum Hoge Woerd met zijn vele archeologische overblijfselen uit de Romeinse tijd, onderdeel van het Unesco Limes Werelderfgoed. Daarnaast brengen we door de bewuste keuze voor het inheemse bijenras de ‘zwarte bij’ het begrip natuurlijk erfgoed binnen. Zwarte bijen zijn in onze contreien namelijk verdrongen door carnica en buckfast rassen. De zwarte bij vloog hier al in de tijd van de Romeinen. En dankzij pollenanalyses uit diverse tijdperken kunnen we ook achterhalen op welke bloemen de bijen van toen foerageerden. 

Pollinations verbeeldt de zintuigen van bijen

Annemarie Maes (BE)

De borden van de Bee Embassy leggen alvast de link met de archeologische betekenis van het Castellum Hoge Woerd met zijn vele archeologische overblijfselen uit de Romeinse tijd, onderdeel van het Unesco Limes Werelderfgoed. Daarnaast brengen we door de bewuste keuze voor het inheemse bijenras de ‘zwarte bij’ het begrip natuurlijk erfgoed binnen. Zwarte bijen zijn in onze contreien namelijk verdrongen door carnica en buckfast rassen. De zwarte bij vloog hier al in de tijd van de Romeinen. En dankzij pollenanalyses uit diverse tijdperken kunnen we ook achterhalen op welke bloemen de bijen van toen foerageerden. 

Robin Koek (NL)

Be(e)ing Within is een onderzoeksgedreven kunstproject dat participanten stimuleert zich te verplaatsen in de cognitieve wereld en de verborgen collectieve intelligentie van bijen. Het project zoekt een kruisbestuiving op tussen dans, klankcompositie en augmented reality. De conceptuele basis van het kunstwerk bouwt verder op studies die de beweging van bijen in kaart brengen samen met de inzichten over hun zintuiglijke oriëntatie en onderlinge vormen van communicatie. Robin Koek zal een choreograaf enkele unieke klankcomposities bezorgen waarin veld-opnames en bewegingsinformatie van de bijen zijn verwerkt. Deze choreografieën zullen vervolgens gedanst worden en volumetrisch worden opgenomen. Dat wil zeggen dat ze daarna naar een virtuele omgeving kunnen worden omgezet en als hologram te bekijken zijn, uitsluitend op een specifieke plek (via gps) via een draagbare ‘lens’. In de tuinen rond de Bee Embassy maken bezoekers kennis met deze hologrammen.

Peter De Cupere (BE)

Peter de Cupere is een ervaren geurkunstenaar. Zijn ‘pollinators’ zijn in 3-D geprinte bijen met een geurmasker. Geuren leiden de bijen naar bloemen, de bloemen proberen de bij te verleiden met geur, kleur, stuifmeel en nectar. Het geurmasker is op verschillende manieren te interpreteren. Enerzijds is het een filter om de gevoelige bijen die geteisterd worden door pesticides, fijn stof en chemicaliën te beschermen – men noemt bijen niet voor niets de kanaries in de koolmijn – anderzijds symboliseert het masker ook het geurvermogen van een bij. Bijen navigeren, organiseren en communiceren met geur.

Driessens en Verstappen (NL)

Driessens en Verstappen vragen zich af of je kunstwerken kunt laten groeien in plaats van ze te maken. Zodat die dan telkens nieuw en anders kunnen zijn, én uniek. Geïnspireerd door ecologische bottom-up processen, onderzoeken zij of deze principes van groei en transformatie in een generatief proces kunnen worden ingebouwd? Kortom: kun je de productie van kunst automatiseren op basis van zelforganiserende eigenschappen?

Met zaadbommen als middeleeuwse kanonskogels zo groot, gestapeld in vergankelijke piramides, wordt de relatie met het verleden uitgebeeld. Het is daarmee ook een verwijzing naar de ballista waarmee de Romeinen vanaf de muren van het castellum kogels de omgeving in slingerden, als oefening of in echte conflicten met de vijandige buren van het castellum.

Financieel wordt de Bee Embassy mogelijk gemaakt door de Open Call: NatuurCultuur van het Fentener van Vlissingen Fonds.
We zijn trots op de eerste plaats. Lees hier meer over de open call en de andere winnaars.

De Bee Embassy wordt mede mogelijk gemaakt door: